Ergenlik döneminden itibaren yumurta gelişiminin yavaş olması (oligoovulasyon) veya olmaması (anovulasyon) nedeniyle adet kanaması geciken veya olmayan polikistik over sendromu olan kadınların büyük bir kısmı fazla miktarda olan erkeklik hormonlarının miktarının ve yumurta (antral folikül) sayısının azalmasına bağlı olarak yaş ilerledikçe daha düzenli adet görmeye başlamakta ve hatta 30 lu yaşların ortalarından itibaren daha kolay gebe kalabilmektedirler(1,2,3,4,5).
1-Polikistik over sendromu olsun ya da olmasın tüm kadınlarda erkeklik hormonlarının miktarları yaş ilerledikçe 20 li yaşlardan itibaren özellikle 40 lı yaşları takiben azalmaktadır(14). Bu azalma kadın menopoza girmiş olsa da olmasa da görülmektedir(6,7,8,9,10).
2-Menopoz sonrası dönemde de erkeklik hormonları yumurtalık, böbrek üstü bezi ve yağ dokusunda üretilmeye devam etmektedir(12,13). Menopoz sonrası (postmenopoz) dönemde östrojen (Estradiol) hormonu miktarı azalmaktadır(11).
3-Östrojen (E2) hormonu miktarının azalması erkeklik hormonlarını bağlayan SHBG (Sex Hormon Binding Globulin) miktarının azalmasına neden olmaktadır(9,11).
4-Sonuç olarak menopoz sonrası dönemde SHBG miktarının azalması serbest dolaşan erkeklik hormonlarını (serbest testosteron) arttırmaktadır(9,11).
Yaş ilerledikçe erkeklik hormonlarının (testosteron, androstenedion, DHEA-S ) ve bunların etkin formu olan Dihidrotestosteron (DHT) üretimi polikistik over sendromu olan kadınlarda da diğer kadınlarda olduğu gibi azalmaktadır(3,4,5,15,16,17,18).
5-Polikistik over sendromu'nda erkeklik hormonları polikistik over sendromu olmayan kadınlara göre azalsa bile normalden daha fazla miktarlarda olmaya devam etmektedir(3,4,5,15,16,17,18).
Hatta 50 li yaşları takiben erkeklik hormonlarının etkinliği erkeklik hormonlarını bağlayan SHBG (Sex Hormon Binding Globulin) miktarının azalması nedeniyle biraz daha artmaktadır(15,18,19,20). Bu durum polikistik over sendromu olan kadınlarda tüylenme artışı, sivilce, ciltte yağlanma ve erkek tipi saç dökülmesi şikayetlerinin ileri yaşlarda da menopoz sonrası dönemde devam etmesine neden olmaktadır.
Kaynaklar
1-1956-1965 yılları arasında polikistik yumurtalık sendromlu kadınlarda rezek yapıldı: doğal öykü ve dolaşımdaki hormonlara odaklanan uzun vadeli bir takip. Dahlgren E, Johansson S, Lindstedt G, Knutsson F, Odén A, Janson PO, Mattson LA, Crona N, Lundberg PA. Fertil Steril. 1992 Mart; 57(3):505-13.
2-Polikistik yumurtalık sendromlu kadınlar, yaşlandıkça düzenli adet döngüleri kazanır. Elting MW, Korsen TJ, Rekers-Mombarg LT, Schoemaker J. Hum Reprod. 2000 Ocak; 15(1):24-8.
Polikistik yumurtalık sendromlu kadınlarda orta yaşta 3-Serum testosteron seviyeleri azalır. Winters SJ, Talbott E, Guzick DS, Zborowski J, McHugh KP. Fertil Steril. 2000 Nisan; 73(4):724-9.
4-Üreme yaşındaki normogonadotrofik oligo-amenoreik kısır kadınlarda polikistik yumurtalık sendromu ile ilişkili özelliklerde yaşa bağlı farklılıklar. Bili H, Laven J, Imani B, Eijkemans MJ, Fauser BC. Eur J Endokrinol. 2001 Aralık; 145(6):749-55.
5-Polikistik yumurtalık sendromlu hastaların uzun süreli takibleri: üreme sonucu ve yumurtalık rezervi. Hudecova M, Holte J, Olovsson M, Sundström Poromaa I. Hum Reprod. 2009 Mayıs; 24(5):1176-83.
6-Steroid hormonları ve yaşlanma: 20-87 yaş arası normal kadınlarda serbest testosteron, testosteron ve androstenedion. Purifoy FE, Koopmans LH, Tatum RW. Hum Biol. 1980 Mayıs; 52(2):181-91.
7-Normal premenopozal kadınlarda yaşla birlikte yirmi dört saatlik ortalama plazma testosteron konsantrasyonu azalır. Zumoff B, GW Suş, Miller LK, Rosner W. J, Clin Endokrinol Metab. 1995 Nisan; 80(4):1429-30.
8-Dolaşımdaki dehidroepiandrosteron, testosteron ve estradiolin menopoz geçişi ve etnik köken aşamalarıyla ilişkisi. Lasley BL, Santoro N, Randolf JF, Gold EB, Crawford S, Weiss G, McConnell DS, Sowers MF. J Clin Endokrinol Metab. 2002 Ağustos; 87(8):3760-7.
9-Menopoz geçişi boyunca serum testosteronu, dehidroepiandrosteron sülfat ve cinsiyet hormonu bağlayan globulin seviyelerinin prospektifli uzunlamasına çalışması. Burger HG, Dudley EC, Cui J, Dennerstein L, Hopper JL. J Clin Endokrinol Metab. 2000 Ağustos; 85(8):2832-8.
10-Kadınlarda testosteron tedavisi: bir inceleme. Bolour S, Braunstein G.bInt J İplot Kararı 2005 Eylül-Ekim; 17(5):399-408.
11-Menopozun endokrinolojisi. Burger HG. Maturitas. 1996 Mart; 23(2):129-36.
12-Menopoz sonrası yumurtalığın hormonal aktivitesi. Vermeulen A. J Clin Endocrinol Metab. 1976 Şubat; 42(2):247-53.
13-Ooforektomi'nin endometrium kanseri olan hastalarda dolaşımdaki testosteron ve androstenedion seviyeleri üzerindeki etkisi. Judd HL, Lucas WE, Yen SS. J Obstet Gynecol. 15 Mart 1974; 118(6):793-8.
Yetişkin kadınlarda 14-Androjen seviyeleri: yaş, menopoz ve ooforektomi ile değişir. Davison SL, Bell R, Donath S, Montalto JG, Davis SR. J Clin Endokrinol Metab. 2005 Temmuz; 90(7):3847-53.
15-Polikistik yumurtalık sendromlu kadınlarda hiperandrojenizm, menopozdan sonra da devam eder. Markopoulos MC, Rizos D, Valsamakis G, Deligeoroglou E, Grigoriou O, Chrousos GP, Creatsas G, Mastorakos G. J Clin Endocrinol Metab. 2011 Mart; 96(3):623-31.
16-20 ile 40 yaş arasındaki kadınlarda polikistik yumurtalık sendromunun klinik ve biyokimyasal sunumu. Liang SJ, Hsu CS, Tzeng CR, Chen CH, Hsu MI. Hum Reprod. 2011 Aralık; 26(12):3443-9.
17-Polikistik yumurtalık sendromlu kadınlarda insan korionik gonadotropinine karşı yumurtalık yaşına bağlı yanıt. Piltonen T, Koivunen R, Perheentupa A, Morin-Papunen L, Ruokonen A, Tapanainen JS. J Clin Endokrinol Metab. 2004 Ağustos; 89(8):3769-75.
18-PCOS'lu kadınlarda menopoz sonrası olumsuz hormonal, metabolik ve inflamatuar değişiklikler devam eder. Puurunen J, Piltonen T, Morin-Papunen L, Perheentupa A, Järvelä I, Ruokonen A, Tapanainen JS. J Clin Endokrinol Metab. 2011 Haziran; 96(6):1827-34.
Polikistik Yumurtalık Sendromu Olan Kadınlarda Yaşam Boyunca 19-Androjen Profili: İskandinav Çok Merkezli İşbirliği Çalışması. Pinola P, Piltonen TT, Puurunen J, Vanky E, Sundström-Poromaa I, Stener-Victorin E, Ruokonen A, Puukka K, Tapanainen JS, Morin-Papunen LC.J Clin Endocrinol Metab. 2015 Eylül 100(9):3400-7.
20-Polikistik yumurtalık sendromlu (PCOS) menopoz sonrası kadınlarda üreme hormon seviyeleri ve antropometri: yaklaşık 50 yıl önce PCOS teşhisi konan kadınlar ve yaş uyumlu kontrol gruplarında yapılan 21 yıllık bir takip çalışması. Schmidt J, Brännström M, Landin-Wilhelmsen K, Dahlgren E. J, Clin Endokrinol Metab. 2011 Temmuz; 96(7):2178-85.
