En çok ağrı şikayeti (migren, bel ağrısı) için tercih edilen geleneksel Çin tıbbının (Traditional Chinese Medicine) bir parçası olan akupunktur kullanımı gittikçe yaygınlaşmaktadır (1,2,3,4,30,31).
Akupunktur son zamanlarda polikistik over sendromu tedavisinde de kullanılmaya başlanmıştır.
Akupunktur vücudun çeşitli bölgelerinde bulunan kaslarda veya kulak üzerinde belirli akupunktur noktalarına iğne batırılarak yapılan bir tedavi yöntemidir.
İğne batırıldıktan sonra sinir sisteminin uyarılması belirli bir süre elle (manual) ya da elektrik akımı (elektrostimulasyon) kullanılarak yapılmaktadır(5,6,7).
İğne batırılan akupunktur noktalarında uyarılan sinirler (periferik sinirler) omurilik ve beyinde bulunan bazı sinir hücrelerini (neurons) etkin (aktif) hale getirmektedir(5,6,7).
SAKINCALARI;
1-Akupunktur uygulamasının başarısını diğer tedavi yöntemleriyle kıyaslayan güvenilir karşılaştırmalı bilimsel çalışmaların (Randomize Controlled Studies) yetersiz sayıda olması,
2-Kullanılan akupunktur noktalarının yerleri, akupunktur uygulamasının süresi ve uygulama sıklığı gibi konularda ortak bir fikir birliğinin olmaması,
3-Belirlenmiş akupunktur noktaları ile rastgele seçilen yerlere yapılan iğne uygulamaları (Sham akupunkturu) arasında sonuçlar açısından fazla bir fark olmaması,
4-Etkisinin ne kadar süre devam ettiğinin bilinmemesi,
5-Çoğunluğu Çin kaynaklı olan çalışmalarda çoğunlukla akupunktur uygulaması ile birlikte bitkisel tedavi (Herbal Medicine) yöntemlerinin de uygulanmış olması,
6-Etki mekanizmasının henüz tam olarak ortaya konulmamış olması,
Akupunktur yönteminin tek başına başarısını anlamamızı zorlaştırmaktadır.
Etki Mekanizması;
1-Beyinde hipotalamus bölgesinde GnRH (Gonadotropin salgılayıcı hormone) salgılayan sinir hücreleri (neurons) bulunmaktadır(10,11).
2-GnRH hormonunun belirli aralıklarla artışlar ve azalışlar gösterek (pulsatile) salgılanmasına bağlı olarak hipofiz bezinde LH ve FSH hormonların üretim sıklığı (frequency) ve miktarları (amplitude) belirlenmektedir(10,11).
3-Polikistik over sendromu olan kadınların bir kısmında GnRH hormonu salgılayan sinir hücrelerinden oluşan jeneratör (dinamo) fazla çalışmaktadır (hiperaktif)(10,11,12).
4-GnRH hormonunun salgılanma sıklığının artması hipofiz bezinde üretilen LH hormonunun salgılanma sıklığının (frequency) ve kan dolaşımında bulunan miktarının artmasına neden olmaktadır(10,12,13,14,15,16,17,18,19).
5-LH (luteinizasyon hormonu) miktarının artması erkeklik hormonlarının yumurtalıkta yapımını arttırmakta (hiperandrojenizm) ve yumurtlama öncesi olgun folikül (dominant) gelişimini ve yumurtlamayı (ovulasyon) engellemektedir(12,19,20,21,22,23,24,25,26,27,28,29).
6-Beyinde belirli bölgelerde pro-opiomelanocortine (POMC) den üretilen ß- endorfin (opioid) hipotalamus bölgesinde bulunan GnRH (Gonadotropin salgılayan jeneratörün (dinamo) çalışmasını baskılamaktadır (inhibition)(8,9,32,33,34,35,36,39,40).
7-Polikistik over sendromu olan kadınların bir kısmında akupunktur uygulaması sonrasında ß- endorfin miktarının hipotalamus ve hipofiz bezinde artması nedeniyle hipotalamus'tan fazla miktarda salgılanan GnRH (Gonadotropin salgılayıcı hormon) ve hipofiz'den fazla miktarda salgılanan LH (Luteinizing hormon) miktarları azalmaktadır(32,33,34,35,41).
8-Bunun sonucunda polikistik over sendromu olan kadınların bir kısmında akupunktur uygulamasını takiben yumurtlama öncesi olgun folikül (dominant) gelişimi ve yumurtlama (ovulasyon) olduğu için adet kanamaları daha düzenli (Eumenorrhea) olmaktadır(32,33,34,35,37,38,41).
Polikistik over sendromu olan kadınlarda çocuk isteği ve adet düzensizliği tedavisinde ancak diğer tedavi yöntemleriyle birlikte kullanıldığı taktirde bir miktar fayda sağlayabilir.
Akupunktur yönteminin polikistik over sendromu tedavisinde tek başına kullanılması doğru değildir.
Kaynaklar
1-Akupunktur – ampirizmden bilime: ağrı ve hastalıkta akupunktur etkilerinin fonksiyonel arka planı. Andersson S, Lundeberg T. Med Hipotezleri. 1995 Eylül; 45(3):271-81.
2-Akupunktur uygulamada: Ulusal kesitsel ankette sağlayıcıların, hastaların ve ortamların haritalanması. Hopton AK, Curnoe S, Kanaan M, Macpherson H. BMJ Open. 2012 11 Ocak; 2(1):e000456.
3-Genel nüfus arasında tamamlayıcı ve alternatif tıp (CAM) kullanımının yaygınlığı: sistematik bir inceleme ve güncelleme. Harris PE, Cooper KL, Relton C, Thomas KJ. Int J Clin Pract. 2012 Ekim; 66(10):924-39.
4-Avustralya'da tamamlayıcı ve alternatif tıp kullanımı: ulusal bir nüfus temelli anket. Xue CC, Zhang AL, Lin V, Da Costa C, Story DF. J Altern Complement Med. 2007 Temmuz-Ağustos; 13(6):643-50.
5-Akupunktur Noktaları ve Bunların Nöronların Multireseptif Alanlarıyla İlişkisi. Quiroz-González S, Torres- Castillo S, López-Gómez RE, Jiménez Estrada I. J Acupunct Meridian Stud. 2017 Nisan; 10(2):81-89.
6-Akupunktur, nöro-endokrin-bağışıklık ağını modüle eder. Ding SS, Hong SH, Wang C, Guo Y, Wang ZK, Xu Y. QJM. 2014 Mayıs; 107(5):341-5.
7-Akupunktura Yeni Bir Perspektif: Üç Ağ Arasındaki Etkileşim Nötrasyona Yol Açar. Li NC, Li MY, Chen B, Guo Y. Evid Tabanlı Tamamlayıcı Alternatif Med. 2019 24 Şubat; 2019:2326867.
8-–Rhesus maymunlarında hipofiz sapı portal kan toplama: gonadotropin salgılayan hormonun (GnRH) pulsatil salınımına dair kanıtlar. Carmel PW, Araki S, Ferin M. Endokrinoloji. 1976 Temmuz; 99(1):243-8.
9-Rhesus maymununda gonadotropin salgılayan hormon uyarısı ve gonadotropin salgılanmasının sıklığı ve genliği. Wildt L, Häusler A, Marshall G, Hutchison JS, Bitki TM, Belchetz PE, Knobil E. Endokrinoloji. 1981 Ağustos; 109(2):376-85.
10-GnRH darbe frekansına bağlı LH ve FSH gen ifadesinin diferansiyel regülasyonu. Thompson IR, Kaiser UB. Mol hücre endokrinolü. 2014 25 Mar; 385(1-2):28-35.
11-Gonadotropin salgılayan hormon uyarısının sıklığı, gonadotropin alt birim haberci ribonüklein asit ekspresyonunu farklı şekilde düzenler. Dalkin AC, Haisenleder DJ, Ortolano GA, Ellis TR, Marshall JC. Endokrinoloji. 1989 Ağustos; 125(2):917-24.
12-Polikistik yumurtalık sendromunda anormal nöroendokrin fonksiyonun kökenleri ve sonuçları. Blank SK, McCartney CR, Marshall JC. Hum Reprod güncellemesi. 2006 Temmuz-Ağustos; 12(4):351-61.
13-Polikistik yumurtalık sendromlu kadınlarda dolaşımda luteinizasyon hormonu nabız frekansı. Kazer RR, Kessel B, Yen SS. J Clin Endokrinol Metab. 1987 Ağustos; 65(2):233-6.
14-Polikistik yumurtalık sendromlu kadınlarda LH pulsatilitesinin opioiderjik düzenlemesi. Berga SL, Yen SS. Clin Endocrinol (Oxf). 1989 Şubat; 30(2):177-84.
15-Polikistik yumurtalık hastalığında folikül uyarıcı hormon ve luteinizan hormonun uygunsuz salgılanması. Yen SS, Vela P, Rankin J. J Clin Endokrinol Metab. 1970 Nisan; 30(4):435-42.
16-Polikistik yumurtalık sendromlu klinik olarak tanımlanmış kadınlarda anormal gonadotropin salgılanmasının belirleyicileri. Taylor AE, McCourt B, Martin KA, Anderson EJ, Adams JM, Schoenfeld D, Hall JE. J Clin Endokrinol Metab. 1997 Temmuz; 82(7):2248-56.
17-Polikistik yumurtalık hastalığı olan kadınlarda hipotalamus-hipofiz ekseninin hiperfonksiyonu: kısmi gonadodatrof duyarsızlaşma için dolaylı kanıt. Waldstreicher J, Santoro NF, Hall JE, Filicori M, Crowley WF Jr. J Clin Endocrinol Metab. 1988 Ocak; 66(1):165-72.
18-Genom genelinde polikistik yumurtalık sendromu ilişkisi, Avrupa kökenli popülasyonlarda gonadotropin salgısında değişiklikler olduğunu öne çıkarır. Hayes MG, Urbanek M, Ehrmann DA, Armstrong LL, Lee JY, Sisk R, Karaderi T, Barber TM, McCarthy MI, Franks S, Lindgren CM, Welt CK, Diamanti-Kandarakis E, Panidis D, Goodarzi MO, Azziz R, Zhang Y, James RG, Olivier M, Kissebah AH; Üreme Tıp Ağı, Stener-Victorin E, Legro RS, Dunaif A. Nat Commun. 2015 18 Ağustos; 6:7502.
19-İnsan tekal hücreleri tarafından androjen üretiminin metabolik düzenlemesi in vitro. Nahum R, Thong KJ, Hillier SG. Hum Reprod. 1995 Ocak; 10(1):75-81.
20-Normal ve polikistik yumurtalıkların granuloza hücreleriyle estradiol üretimi: adet döngüsü geçmişi ve foliküler sıvıda gonadotropin ve cinsiyet steroidleri konsantrasyonlarıyla ilişki. Mason HD, Willis DS, Beard RW, Winston RM, Margara R, Franks S. J, Clin Endokrinol Metab. 1994 Kasım; 79(5):1355-60.
21-Polikistik yumurtalık sendromlu anovulyatif kadınlardan granuloza hücrelerinin luteinizasyon hormonuna erken yanıt: anovulasyon mekanizmasıyla ilgisi. Willis DS, Watson H, Mason HD, Galea R, Brincat M, Franks S. J, Clin Endokrinol Metab. 1998 Kasım; 83(11):3984-91.
22-Polikistik yumurtalık sendromunda anovulasyonun etiyolojisi. Franks S, Mason H, White D, Willis D. Steroidler. 1998 Mayıs-Haziran; 63(5-6):306-7.
23-Polikistik yumurtalık sendromunda folikül dinamikleri ve anovulasyon. Franks S, Stark J, Hardy K. Hum Reprod Güncellemesi. 2008 Temmuz-Ağustos; 14(4):367-78.
24-İnsan polikistik yumurtalıklarında LHCG reseptörü ve 17α-hidroksilaz/17-20-liyazın protein ekspresyonunun artması. Comim FV, Teerds K, Hardy K, Franks S. Hum Reprod. 2013 Kasım; 28(11):3086-92.
25-Gelişimsel programlama: preovulyatif folikül büyümesi ve steroidogenezdeki bozulmaların doğum öncesi testosteron bozulmasından kurtarılması. Veiga-Lopez A, Moeller J, Abbott DH, Padmanabhan V. J Ovarian Kararı 2016 Haziran 29; 9(1):39.
Polikistik yumurtalık sendromunda luteinizasyon hormonu ve insüline karşı 26-Thekal hücre hassasiyeti. Cadagan D, Khan R, Amer S. Reprod Biol. 2016 Mar; 16(1):53-60.
27-Folikül uyarıcı hormon ve luteinizleyici hormonun folikülogenezdeki rollerine dair güncel kavramlar. Hillier SG. Hum Reprod. 1994 Şubat; 9(2):188-91.
28-Primatlarda pre-ovulasyon folikülogenezinin hücresel yönleri. Hillier SG, Harlow CR, Shaw HJ, Wickings EJ, Dixson AF, Hodges JK. Hum Reprod. 1988 Mayıs; 3(4):507-11.
29-Yumurtalık androjeninin intrafolliküler parakrin fonksiyonu. Hillier SG. J Steroid Biyokimyası. 1987; 27(1-3):351-7.
30-Meta-analiz: bel ağrısı için akupunktur. Manheimer E, White A, Berman B, Forys K, Ernst E. Ann Intern Med. 2005 19 Nisan; 142(8):651-63.
31-Akupunktur, gerginlik tipi baş ağrısının önlenmesi için. Linde K, Allais G, Brinkhaus B, Fei Y, Mehring M, Shin BC, Vickers A, White AR. Cochrane Veritabanı Sistem Rev.2016 Nisan 19; 4:CD007587.
32-İnsan diensefalonunda beta-endorfin ile luteinizleştirici hormon salgılayan hormon nöron sistemleri arasındaki yakın anatomik ilişkiler. Dudás B, Merhenthaler I. Sinirbilim. 2004; 124(1):221-9.
33-Normal yumurtlamada LH, FSH, progesteron ve estradiol plazma seviyeleri üzerindeki akupunktur uyarısının etkisi. Aso T, Motohashi T, Murata M, Nishimura T, Kakizaki K. J Chin Med (Gard City N Y). 1976 KIŞ; 4(4):391-401.
34-Akupunktur, hipotalamus-hipofiz-yumurtalık ekseninin işlev bozukluğunu normalleştirir. Chen BY. Acupunct Electrother Res. 1997; 22(2):97-108.
35-Elektro-akupunktur indüksiyonu sırasında kan radyoimmünoreaktif beta-endorfin ile el derisi sıcaklığı arasındaki ilişki. Chen BY, Yu J. Acupunct Elektrother Araştırması 1991; 16(1-2):1-5.
36-70 yıllık opioid araştırmaları: Kutsal Kâse'nin heyecan verici ama boşuna bir arayış. Orrbett AD, Henderson G, McKnight AT, Paterson SJ. Br J Farmakol. 2006 Ocak; 147 Destek 1:S153-62.
37-Polikistik yumurtalık sendromlu kadınlarda elektro-akupunkturun anovulasyon üzerindeki etkileri. Stener-Victorin E, Waldenström U, Tägnfors U, Lundeberg T, Lindstedt G, Janson PO. Acta Obstet Gynecol Scand. 2000 Mar; 79(3):180-8.
Polikistik yumurtalık sendromu için 38-Akupunktur. Lim CED, Ng RWC, Cheng NCL, Zhang GS, Chen H. Cochrane Veritabanı Sistem Rev. 2019 Temmuz 2; 7:CD007689.
Polikistik Yumurtalık Sendromu'nun 39-Nöroendokrin Bozuklukları. Ruddenklau A, Campbell RE. Endokrinoloji. 2019 1 Ekim; 160(10):2230-2242.
PCOS'un Patogenezi üzerine 40-Yeni Perspektif: Nöroendokrin Kökenler. Walters KA, Gilchrist RB, Ledger WL, Teede HJ, Handelsman DJ, Campbell RE. Trendler Endokrinol Metab. 2018 Aralık; 29(12):841-852.
41-Polikistik yumurtalık sendromu için akupunktur: Sistematik bir inceleme ve meta-analiz. Jo J, Lee YJ, Lee H. Medicine (Baltimore). 2017 Haziran; 96(23):e7066.
