İlk adet kanamasını (menarche) takip eden 2 yıl sonunda 35 günden daha uzun aralıklarla (oligomenorrhea) veya 6 aydan daha uzun aralıklarla (ikincil amenorrhea) adet kanamaları olan kızların bir kısmında psikolojik kaynaklı yemek yeme bozuklukları (yeme bozuklukları) görülmektedir(1,2,3).
Karbonhidrat içerikli besinlerin tüketiminin kesilmesi sonucunda oluşan açlık (starvation) ile birlikte kilo kaybedilmesi (Anorexia Nervosa) 6 aydan daha uzun aralıklarla (ikincil amenore) adet kanamaları olan kızlarda daha sık görülmektedir(4,5,6,7,8).
Anorexia Nervosa' ya bağlı oluşan kilo kaybı nedeniyle beyinde hipotalamus bölgesinde bulunan jeneratörden (dinamo) GnRH hormonu salgılanması engellenmektedir (Inhibition). Bunun sonucunda hipofiz bezinden salgılanan FSH ve LH miktarlarının azalması yumurtalıklarda östrojen (östrojen) üretimini azaltarak 6 aydan daha uzun aralıklarla (ikincil amenorhea) adet kanamalarına (hipotalamik amenorhea) neden olmaktadır(8,9).
Polikistik over sendromu nedeniyle kan dolaşımında fazla miktarlarda LH (luteinizasyon hormonu) ve insülin bulunan 35 günden daha uzun aralıklarla (oligomenorrhea) adet kanamaları olan bir kız aşırı kilo kaybı yaşadığı taktirde Polikistik over sendromu'ndan LH (luteinizasyon hormonu) ve insülin miktarlarının azaldığı Anorexia Nervosa' ya geçiş gösterebilir. Bu durumda adet kanamaları da tamamen kesilebilir (ikincil amenore).
Aşırı yemek yeme atakları sonrasında kilo alımını engellemek için kusma yöntemi veya ishal yapıcı ilaçların (laksatifler) kullanılması (Bulimia Nervosa) ya da aşırı yemek yemesine rağmen doyma hissini kaybettiği atakların olması (Binge eating) çoğunlukla adet kanamaları 35 gün ila 3 ayda bir (oligomenorrhea) olan kızlarda görülmektedir(3,10,12,13,14,15).
Açlık (starvation) nedeniyle kilo kaybedilmesi (Anorexia Nervosa) şeklinde olan yemek yeme bozukluğu 6 aydan daha uzun aralıklarla (ikincil amenorrhea) adet kanamaları olan kızlarda daha sık görülürken, polikistik over sendromu'na bağlı erkeklik hormonlarının artması (hiperandrojenizm) ile birlikte adet kanamaları 35 gün ila 3 ayda bir (oligomenorrhea) olan kızlarda yemek yeme bozukluğu daha çok aşırı yemek yeme atakları sonrasında kilo alımını engellemek için kusma yöntemi veya ishal yapıcı ilaçların (laksatifler) kullanılması (Bulimia Nervosa) ya da aşırı yemek yemesine rağmen doyma hissini kaybettiği ataklar (Binge eating) şeklinde görülmektedir.
Aşırı yemek yeme isteği atakları (Food cravings) çok beğenilen bir çeşit yiyecek veya içecek için olmakta olup genellikle bunlar da yüksek enerji (kalori) içeren yağlı, şekerli ve fast-food besinler olmaktadır.
Kaynaklar
1-Yeme bozukluklarının epidemiyolojisi: sisidans, yaygınlık ve ölüm oranları. Smink FR, van Hoeken D, Hoek HW. Curr Psychiatry Rep. 2012 Ağustos; 14(4):406-14.
2-Bulimia nervoza epidemiyolojisi üzerine çalışmalar. Fairburn CG, Beglin SJ. J Psikiyatri. 1990 Nisan; 147(4):401-8.
Polikistik Yumurtalık Sendromu olan kadınlarda 3-aşırı yeme alışkanlıkları ve yiyecek istekleri. Jeanes YM, Reeves S, Gibson EL, Piggott C, May VA, Hart KH. İştah. 2017 1 Şubat; 109:24-32.
4-Ergenlikte adet bozukluklarının prognozlü takibi ve prognostik faktörler. Wiksten-Almströmer M, Hirschberg AL, Hagenfeldt K. Acta Obstet Gynecol Scand. 2008; 87(11):1162-8.
5-Gençlik kliniğine giden ergen kızlar arasında adet bozuklukları ve ilişkili faktörler. Wiksten-Almströmer M, Hirschberg AL, Hagenfeldt K. Acta Obstet Gynecol Scand. 2007; 86(1):65-72.
6-Anoreksiya nervoza ve sakallı bir kadın aziz. Lacey JH. Br Med J (Clin Res Ed). 1982 18-25 Aralık; 285(6357):1816-7.
7-İkiner amenoreli ergen hastalarda normal adet döngüsünün gelecekteki iyileşmesi. Morimatsu Y, Matsubara S, Watanabe T, Hashimoto Y, Matsui T, Asada K, Suzuki M. J Obstet Gynaecol Res. 2009 Haziran; 35(3):545-50.
8-Erken başlangıçlı hiperandrojenizm olan ergen hastalarda polikistik yumurtalık sendromunun gelişiminin önlenmesi ne kadar mümkündür? Apter D. J Endokrinol Yatırımı. 1998 Ekim; 21(9):613-7.
9-Hipotalamik amenoreyada prognostik göstergeler olarak etiyoloji, önceki adet fonksiyonu ve nöro-endokrin bozukluk kalıpları. Perkins koşucu, Hall JE, Martin KA. Hum Reprod. 2001 Ekim; 16(10):2198-205.
10-Bulimia nervosa: anoreksiya nervoza'nın uğursuz bir varyantı. Russell G. Psychol Med. 1979 Ağustos; 9(3):429-48.
11-Polikistik yumurtalık sendromunda artan yeme bozuklukları olasılığı: sistematik bir inceleme ve meta-analiz. Lee I, Cooney LG, Saini S, Sammel MD, Allison KC, Dokras A. Kilo Disord. 2019 Ekim; 24(5):787-797.
12-Polikistik yumurtalık sendromunda artan yeme bozuklukları olasılığı: sistematik bir inceleme ve meta-analiz. Lee I, Cooney LG, Saini S, Sammel MD, Allison KC, Dokras A. Kilo Disord. 2019 Ekim; 24(5):787-797.
13-Polikistik yumurtalık sendromu ve bulimia. McCluskey S, Evans C, Lacey JH, Pearce JM, Jacobs H. Fertil Steril. 1991 Şubat; 55(2):287-91.
14-Aşırı yeme ve polikistik yumurtalıklar. McCluskey SE, Lacey JH, Pearce JM. Lancet. 1992 19 Eylül; 340(8821):723.
15-Yiyecek arzusu envanterinin geliştirilmesi ve doğrulanması. White MA, Whisenhunt BL, Williamson DA, Greenway FL, Netemeyer RG. Obes Res. 2002 Feb; 10(2):107-14.
